If You Lived Here Still… Een archiefpresentatie van Martha Rosler
Twintig jaar na oprichting blikt Casco terug op een project dat twintig jaar geleden op een ander continent plaatsvond. ‘If You Lived Here Still…’ maakt onderdeel uit van het éénjarige project ‘User’s Manual: The Grand Domestic Revolution’, Casco’s bijdrage aan Utrecht Manifest - Biënnale voor Social Design.
In 1989/90 organiseerde Martha Rosler in opdracht van de Dia Art Foundation ‘If You Lived Here…’, een veelvormig groepsproject waarmee zij zich richtte op huisvestingsbeleid en daklozenproblematiek in New York. Hierbij besteedde ze aandacht aan onderliggende mechanismen als gentrificatie, bureaucratisering en toenemende privatisering van de publieke sector. De manier waarop zij sociale en politieke onderwerpen aankaartte werd indertijd door kunstinstellingen als zeer progressief ervaren; tegenwoordig duidt men deze kunstenaarspraktijk veelal aan met de adjectieven “interdisciplinair” en “participatief”. Het archief van dit project is afgelopen herfst voor het eerst op instigatie van Anton Vidokle te zien geweest bij e-flux in New York. De presentatie van ‘If You Lived Here Still…’ bij Casco maakt het niet alleen mogelijk om het project te herbeleven, maar richt zich ook op het heden: naast archiefmateriaal omtrent het project zijn ook artikelen die Rosler de afgelopen 20 jaar over het onderwerp verzamelde in te zien, waaronder documentatie die gerelateerd is aan de stad Utrecht.
Martha Rosler is sinds het einde van de jaren ’60 van grote relevantie voor de ontwikkeling van maatschappelijk geëngageerde en feministische kunst. In haar praktijk bedient zij zich van verschillende media waarbij zij veelal beeld aan tekst koppelt. De aard van haar projecten varieert van documentair tot literair, waarbij zij afwisselend een organiserende en een uitvoerende rol speelt. Inzoomend op zaken als het huishouden, de stedelijke omgeving en de mediacultuur, zoekt Rosler in haar werk naar mogelijkheden om -tegen het licht van een veranderende politieke en economische realiteit- het private en het publieke domein nader tot elkaar te brengen. ’If You Lived Here’ neemt een belangrijke plek in binnen haar oeuvre en omvat ondermeer een cyclus van drie groepstentoonstellingen, een publicatie en publiek toegankelijke fora, filmvertoningen en poëzieavonden.
Het baanbrekende project bracht een verscheidenheid aan participanten bijeen, waaronder kunstenaars, activisten, buurtverenigingen, schoolkinderen, daklozenorganisaties, journalisten, stedenbouwkundigen en architecten. Allen waren op hun eigen manier betrokken bij de problematiek die het project agendeerde. In de tentoonstellingsruimte presenteerde Rosler niet alleen een grote verscheidenheid aan objecten, variërend van foto’s, video’s en schilderijen tot kranten, grafieken, reclame-uitingen en architectuurmodellen, tevens initieerde ze er tijdelijke kantoorruimtes en verplaatsbare bibliotheken. Hiermee zocht zij de grens op van de gangbare normen over kunst en zijn presentatievormen. Ze transformeerde de galerie van een contemplatieve plek voor het tonen van objecten en documentatie tot een platform dat opriep tot engagement, participatie en collectieve weerbaarheid.
How could such a thing [homelessness, displacement] be happening – particularly now, as the Western mass media are gloating over the collapse of the Soviet model of communism and victory of “our way of life”? … And what can be done?
- citaat uit het essay waarmee Rosler de publicatie ‘If You Lived Here: The City in Art, Theory and Social Activism’(1991) begint
Nu twee decennia later de glans van het kapitalisme aanzienlijk minder blinkt, weerklinkt de roep om nieuwe interpretaties van “communisme”. Anno 2010 acht Casco de vragen die Rosler met ‘If You Lived Here…’ opwierp dan ook onverminderd actueel.
The Grand Domestic Revolution goes on.
Ook in 2010 vinden er activiteiten plaats in het kader van ’User’s Manual: The Grand Domestic Revolution’. Naast Martha Rosler zullen de komende periode kunstenaar Graziela Kunsch, kunstenaar Annette Krauss, een projectgroep van het Dutch Art Institute, kunstenaar Travis Meinolf en theoretica Marina Vishmidt een bijdrage leveren aan het project. Meer informatie over het project en de activiteiten vindt u op de nieuwe website van het project: www.cascoprojects.org/gdr.
Casco, Office for Art, Design and Theory besteedt in haar programma aandacht aan interdisciplinaire projecten en participatieve activiteiten. Casco’s focus ligt met name op de gebieden waar kunst, vormgeving en theorie elkaar raken en elkaar aanvullen. In samenwerking met kunstenaars en ontwerpers verricht Casco onderzoek naar vraagstukken op sociaal-maatschappelijk gebied. Het team van Casco bestaat uit Binna Choi (directeur), Jaring Dürst Britt, Yolande van der Heide, Mirjam van Drenth, Mafalda Dâmaso (stagiair) and Sacha Semeniouk (stagiair).
Het programma van Casco wordt genereus ondersteund door de Mondriaan Stichting en de gemeente Utrecht.
’If You Lived Here Still…’ is mede mogelijk gemaakt door het K.F. Hein Fonds, Utrecht Manifest en Utrecht Consortium.
Ontwerp: Julia Born & Laurenz Brunner
Druk: Calff & Meischke, Amsterdam; Multicopy, Utrecht